Ogrzewanie domu

building-1014345__340Żeby wygenerować ciepło potrzebujemy energii – paliwa dla systemu. Trzeba dokonać obliczeń zużycia energii w naszym projekcie domu i na jego podstawie zdecydować się na odpowiednie rozwiązanie z dziedziny ogrzewania tak by koszty jego budowy i eksploatacji były łącznie jak najniższe. Wzrost kosztu stworzenia systemu gwarantuje najczęściej zmniejszenie wydatków na jego utrzymanie i pamiętając o tym musimy szukać złotego środka. Znaczenie ma też źródło energii. Nawet pomijając czyste aspekty ekologiczne takie jak generowanie gazów cieplarnianych i ogólnie zanieczyszczenia, pojawia się problem operowania na „brudnych” niemal w sensie dosłownym źródłach. Nowoczesne systemy ogrzewania pozwalają na zachowanie estetyki systemu dostarczania ciepła przy równoczesnym zachowaniu jego odpowiedniej sprawności i rozsądnego kosztu instalacji.  Ostatnia rzecz, o której należy pamiętać planując centralne ogrzewanie to możliwość jego rozbudowy i przebudowy na przyszłość. Nasze preferencje i wymagania bardzo często zmieniają się wraz ze zmianami naszej sytuacji życiowej a raz przygotowany system dostarczania ciepła nie łatwo zmienić a już na pewno nie jest to tanie. Sporo możemy jednak przewidzieć. Przykładowo jeśli dzisiaj kolektory słoneczne wydają nam się mało efektywne a wiemy jak ich skuteczność rośnie z każdym rokiem to możemy zdecydować się na położenie w czasie budowy domu odpowiednich przewodów, które w ciągu kilku lat pozwolą położyć na dachu kolektory, które dzisiaj jeszcze nie istnieją. Klimat w Polsce nas nie rozpieszcza – mroźne zimy oraz często chłodne, dżdżyste jesienie i wiosny nawet na właścicielach najlepiej docieplonych domów wymuszają zastosowanie któregoś z licznych systemów ogrzewania domu. Wybór nie jest prosty – zależy zarówno od uwarunkowań lokalnych (dostęp do mediów czy surowców opałowych, nasłonecznienie i mikroklimat), konstrukcji domu (inaczej będziemy ogrzewać poniemiecki domek z cegły, a inaczej drewniany dom szkieletowy) oraz naszych osobistych preferencji. Szczególnie ciekawym pomysłem wydają się być pompy ciepła – urządzenia o wysokiej sprawności (tylko czwarta część używanej przez pompę ciepła energii pochodzi z sieci), zapewniające tanie w eksploatacji i właściwie bezobsługowe ogrzewanie i chłodzenie – za cenę wysokich, jednorazowych kosztów zakupu i instalacji (od 40 do nawet 70 tysięcy złotych). Podobnie prezentuje się rozkład kosztów kolektorów słonecznych – warto jednak zauważyć, że w ich wypadku niezbędne jest zastosowanie alternatywnego oraz pomocniczego źródła ciepła, najniższą wydajność bowiem osiągają w zimie oraz przy dużym zachmurzeniu. Od kilku lat w modzie jest ekologia – i wszelkiego typu ekologiczne formy ogrzewania. Bardzo „czystą” oraz wydajną metodą ogrzewania jest użycie gazu ziemnego, dodatkową zaletą jest też praktycznie bezobsługowa instalacja – niestety, wciąż jeszcze gaz ziemny nie jest dostępny na terenie całego kraju. W pewnym stopniu lukę tę wypełniają piece zasilane gazem płynnym – propanem oraz propan-butanem, niemniej jednak zarówno instalacja zbiorników, jak i ich uzupełnianie może być kłopotliwe, nie każdy również lubi żyć w pobliżu dużej ilości łatwopalnego gazu. Kotły na paliwo płynne – zwłaszcza zaś olej opałowy – mają wysoką moc, dzięki systemowi dozowania zaś nie wymagają częstego doglądania. Wadą jest drogie – i wciąż drożejące – paliwo, a także konieczność jego składowania. Kotły na paliwo stałe również potrafią być przyjazne środowisku – dzięki przystosowaniu ich do spalania materii organicznej nie zużywają cennych paliw kopalnych, a także – w zależności od materiału opałowego – są tanie w eksploatacji. Do przyjemności nie należy jednak ich obsługa – co prawda przeszłością są już piece węglowe, które należało zaopatrywać co kilka godzin (nowoczesne dozowniki pozwalają na nawet kilkudniowe odstępy), ale samo przenoszenie opału jest bardzo męczące (automatycznie więc nie może być stosowane przez osoby starsze oraz niepełnosprawne). Jeżeli jednak zdecydujemy się na paliwa stałe – mamy sporo ciekawych propozycji: ekogroszek, pelety, wióry i trociny, drewno, biomasa, zboże… a także wciąż popularny (ze względu na swoją kaloryczność i łatwą dostępność) węgiel i koks. Interesującym pomysłem jest ogrzewanie domu za pomocą kominka – ma to sens zwłaszcza w wypadku nowych i dobrze ocieplonych domów, od podstaw zaprojektowanych z myślą o tym rozwiązaniu. Oprócz stosunkowo taniej energii kominek zapewni naszemu wnętrzu kameralny i ciepły wystrój. Ogrzewanie elektryczne wreszcie – najdroższa chyba, ale i najbardziej elastyczna metoda ogrzewania domu, dostępna w zasadzie wszędzie – i niewymagająca kosztownych urządzeń oraz modyfikacji wnętrza. W połączeniu z systemem „inteligentnego domu”, dobrą izolacją termiczną i racjonalnym planowaniem nie powinno być dużo droższe od innych metod – a nie sposób przecenić zarówno komfortu, jak i bezpieczeństwa, jakie gwarantuje.

Technologie i koszty

house-741477__340Warto także uzmysłowić sobie, że koszt budowy domu będzie różny w zależności od tego, jaka technologia została użyta. Jeśli dom stawiany będzie w systemie drewnianym, szkieletowym, koszt wykonania będzie niższy. Z drugiej strony taki sposób ograniczy możliwość budowy systemem gospodarczym. Jeśli zażyczymy sobie skomplikowanych i nowoczesnych rozwiązań technicznych także zapłacimy więcej. Może się nam to zwrócić w trakcie użytkowania domu, jednak kalkulacja kosztów powinna uwzględniać te różnice od razu.  Wiele zależy też od tego, jakie materiały zostaną użyte. Okna drewniane będą kosztowały więcej niż plastikowe. Dach z dachówki – więcej niż pokryty blachą. Sam jego kształt może także wpływać na ostateczną cenę. Czynników, które wpływają na koszty budowy domu jest bardzo dużo. Od czego więc zacząć?  Stan surowy plus wykończenie równa się średnia  Najlepiej od stanu surowego. W tym przypadku chodzi o fundamenty, ściany i stropy. To także kominy, tarasy i schody, a także dachy i okna. Ile kosztuje budowa domów na tym etapie? Około 1300-1400 zł za metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Co ciekawe, budowa garażu jest droższa i przekracza kwotę 1500 zł za m2. Całkowity koszt budowy domu wyniesie jednak więcej. Dlaczego? Ponieważ stan surowy nie obejmuje żadnych instalacji wodnych czy kanalizacyjnych, jak również wykończeni wnętrz. Trzeba więc dorzucić do podanej wyżej kwoty kolejny tysiąc złotych.  Czy wystarczy proste mnożenie – 2500 zł razy ilość metrów kwadratowych powierzchni użytkowej budynku? Na początek – na pewno. A później? Później i tak zapłacimy tyle, ile będzie trzeba. A nawet więcej. Panuje powszechna opinia, że dom pasywny jest droższy, a nawet dużo droższy niż dom energooszczędny i jest jeszcze zbyt drogi, aby go promować w naszym kraju. W Unii powstało już ponad 10000 domów pasywnych, wykonanych zgodnie z założeniami ustalonymi przez Instytut Domów Pasywnych w Darmstadt. Początkowo koszty budowy były nawet do 40% wyższe od średniej. Teraz przyjmuje się, że są wyższe 15-20%. Jest to jednak informacja myląca, przede wszystkim dlatego, że porównuje się koszt 1m2 nie uwzględniając standardu wykonania. Inwestorzy, którzy decydują się na wybudowanie domu pasywnego, nie są ludźmi przeciętnymi i najczęściej decydują się na dużo lepsze materiały i dodatkowe rozwiązania, co oczywiście podnosi koszty. Aby porównanie było miarodajne, należałoby uwzględnić podobne materiały i racjonalne rozwiązania. Przy takich założeniach koszt budowy domu pasywnego o U=0,15 W/m2K jest o 5-7% niższy od domu energooszczędnego o takiej samej powierzchni i U=0,60 W/m2K. W domu pasywnym prostsza, czyli tańsza, jest bryła budynku, nie jest potrzebne centralne ogrzewanie, zbędne są kominy. Potrzebna jest grubsza izolacja, ale jeśli jest to uwzględnione w projekcie, to różnica może wynosić od ok.30 zł/m2 izolowanej powierzchni. Należy zamontować okna 3-szybowe o całkowitym współczynniku U poniżej 0,8 W/m2K. Tu różnica zaczyna się od 140 zł za m2 okna. Drzwi wejściowe będą o kilkaset zł droższe. W związku z niewydolnością wentylacji grawitacyjnej, jakaś forma rekuperacji, czy wentylacji wymuszonej, powinna być zastosowana w każdym rodzaju budownictwa. Koszt zainstalowania rekuperacji, uwzględnionej w fazie projektowej, zaczyna się poniżej 10 000 zł. Niezbędne również jest wprowadzenie różnych rozwiązań zmniejszających zużycie ciepłej i zimnej wody, oraz zużycie prądu, ale to dotyczy każdego domu. W Polsce powstało już kilka domów pasywnych. W szybkim tempie powstają nowe. Niektóre takie budowy są opisywane na bieżąco przez media. Ponieważ są to początki, ewentualny, nieco wyższy koszt budowy w stosunku do standardowej, może mieć kilka dodatkowych powodów, takich jak: Niewielka ilość firm, które potrafią zaprojektować dom spełniający wszystkie wymagania domu pasywnego. Brak typowych rozwiązań, które wymuszają zamawianie projektów indywidualnych. Cena nowości. Brak wykwalifikowanych firm wykonawczych, które chciałyby się podjąć wykonawstwa za normalne stawki. Niewielka wiedza inwestorów, co powoduje nieracjonalne rozwiązania i przeinwestowanie, takie jak np. stosowanie centralnego ogrzewania, czy pompy ciepła do pojedynczego niedużego domu pasywnego. Decydując się na budowę domu pasywnego warto, już w fazie projektowej, zastanowić się nad zastosowaniem dodatkowych rozwiązań, takich jak kolektory słoneczne, wykorzystanie deszczówki, zagospodarowanie tzw. szarej wody, czy nawet separujących toalet. Ale to nie są już podstawowe koszty budowy. W niemieckim standardowym domu pasywnym, o przykładowej powierzchni 140 m2 i przy 4 osobowej rodzinie, zużycie wszystkich rodzajów energii wynosi rocznie poniżej 3200 kWh. Gdyby całe to zapotrzebowanie pokryć prądem elektrycznym, roczny koszt byłby niższy od 1000 zł. Każdy może sam policzyć różnicę w kosztach utrzymania. W sytuacji stale rosnących cen energii i kolosalnego zanieczyszczenia środowiska, oraz ze względu na podstawową racjonalność ekonomiczną, nie stać nas na to, żeby nasze domy nie były pasywne.